Ik vind mezelf best duidelijk.

Dat zeg ik tenminste graag.

Tot ik iets moet vertellen wat iemand liever niet hoort. Dan blijkt dat ik plots bijzonder veel begrip kan opbrengen. Het is druk geweest. Er zijn omstandigheden. Misschien moeten we het nog wat tijd geven.

Soms klopt dat ook. Mensen zijn geen machines en niet elke mindere week verdient een gesprek met een serieuze titel.

Maar ik heb ook gesprekken te lang uitgesteld.

Ik merkte dat iets niet goed liep. Ik gaf een voorzichtige hint, keek het nog even aan of hoopte dat het zichzelf zou oplossen.

Omdat ik iemand de tijd wilde geven, vertelde ik mezelf.

Dat klonk beter dan toegeven dat ik vooral geen zin had in een lastig gesprek.

Het probleem met zo'n uitgestelde boodschap is dat de ander niet weet dat er een probleem is. Of hoogstens voelt dat er iets scheelt, zonder precies te weten wat.

Ik had het gesprek in mijn hoofd al twintig keer gevoerd. De andere persoon nog geen enkele keer.

Daar ben ik anders naar beginnen kijken.

Bij FYRCO hebben we de afgelopen tijd bewuster gewerkt aan rollen, verwachtingen, feedback en opvolging. Niet omdat elk menselijk gesprek een proces nodig heeft. Wel omdat we willen vermijden dat iemand pas bij een evaluatie voor het eerst hoort dat iets niet goed loopt.

We proberen signalen sneller te benoemen. Concreet zeggen wat we zien, uitleggen waarom het belangrijk is en vragen hoe de ander ernaar kijkt.

Soms blijkt er een verklaring te zijn die je zelf helemaal niet kende.

En als iets echt moet veranderen, maken we duidelijk wat we verwachten en wanneer we er opnieuw op terugkomen.

Dat klinkt allemaal nogal vanzelfsprekend.

Blijkbaar hadden we er toch wat tijd voor nodig om het zo aan te pakken.

Wat me het meest heeft verrast, is de reactie na sommige van die gesprekken.

Het is al gebeurd dat iemand me na zo'n gesprek bedankte. Terwijl ik net iets had gezegd wat die persoon liever niet hoorde.

Niet omdat ze plots blij waren met de kritiek. Wel omdat ze eindelijk wisten waar ze aan toe waren. Wat er precies speelde, wat er moest veranderen en dat ze ook hun kant van het verhaal konden vertellen.

Die dankbaarheid had ik vooraf niet zien aankomen.

Uiteraard verloopt niet elk moeilijk gesprek zo. Soms blijft iemand teleurgesteld, boos of oneens. Duidelijkheid is geen wondermiddel.

Maar ik merk dat je iemand vaker tekortdoet door te blijven draaien dan door een moeilijke boodschap zorgvuldig uit te spreken.

Dat betekent niet dat ik geloof in 'brutale eerlijkheid'. Sommige mensen gebruiken dat vooral als excuus om onaardig te doen.

Een lastig gesprek mag lastig zijn. Het hoeft niet hard te zijn.

We zeggen bij FYRCO dat we duidelijk, betrouwbaar en menselijk willen zijn. Ik vind dat die woorden net op zulke momenten iets moeten betekenen.

Mijn les is dus niet dat ik voortaan sneller mijn mening moet geven. Daar heb ik doorgaans weinig moeite mee.

Wel dat ik minder lang mag wachten wanneer iets echt gezegd moet worden.

Want als iemand me achteraf bedankt voor een gesprek waar ik zelf weken tegenop zag, vraag ik me vooral af waarom ik het niet eerder heb gevoerd.